Zasady Ogólne


Duszpasterstwo Trzeźwości Archidiecezji Krakowskiej realizuje swoje zadania w oparciu o Wytyczne Episkopatu Polski dla kościelnej działalności trzeźwościowej wydane w 1959 roku i uzupełnione w 1971 roku.

 

WYTYCZNE EKIPOSKAPTU POLSKI DLA KOŚCIELNEJ DZIAŁALNOŚCI TRZEŹWOŚCIOWEJ

(fragment)

 

„Kościelna działalność trzeźwościowa kieruje się zasadą: Przez dobrowolną, całkowitą abstynencję wielu do trzeźwości stanowej i zawodowej wszystkich. Duszpasterze dalecy od przesady w motywacji konieczności abstynencji względami moralnymi i zdrowotnymi, zachowują pełny szacunek wobec tych, którzy w sposób godny chrześcijanina i katolika używają czasami napojów alkoholowych - niechaj zachęcają wiernych do składania dobrowolnej ofiary całkowitej abstynencji na pewien okres lub na całe życie, w nadprzyrodzonym duchu wynagrodzenia za grzechy alkoholizmu z miłości ku Bogu i bliźnim, a zwłaszcza nieszczęśliwym ofiarom nałogu pijaństwa, a także dla skuteczniejszego przeciwstawienia się towarzyskiemu przymusowi picia, jak również dla osobistego postępu w życiu duchowym i w dawaniu dobrego przykładu /.../.

Kościelna działalność trzeźwościowa, posługując się środkami przyrodzonymi i nadprzyrodzonymi, powinna być ciągła i systematyczna, uwzględniania w programie pracy duszpasterstwa zwyczajnego i obejmować cały naród.”

 

Pełny tekst znajduje się na ogólnopolskiej stronie Duszpasterstwa Trzeźwości www.duszpasterstwotrzezwosci.pl

 

Podstawowe założenia Duszpasterstwa Trzeźwości

Teologiczne podstawy duszpasterstwa trzeźwości – fragmenty artykułu księdza Marka Dziewieckiego w „Nowe przesłanie nadziei. Podręcznik duszpasterstwa trzeźwości”

 

W sytuacji radykalnego zagrożenia samych podstaw człowieczeństwa jakim jest nadużywanie alkoholu i choroba alkoholowa, cnota trzeźwości jest jedną z podstawowych wartości ludzkich, a jednocześnie jedną z podstawowych cnót teologicznych. Brak trzeźwości nie tylko uniemożliwia życie odpowiedzialne i realizację chrześcijańskiego powołania. Uniemożliwia zachowanie i ochronę jakiejkolwiek cnoty. Cnota trzeźwości oznacza abstynencję lub spożywanie alkoholu w symbolicznych ilościach. Interpretując biblijne wypowiedzi na temat cnoty trzeźwości i spożywania alkoholu, trzeba pamiętać, że Pismo Święte nie zna wysokoprocentowych napojów alkoholowych. Wino spożywano zwykle z wodą, a ponadto istniała gradacja win. Po mocniejszym podawano słabsze, aby nie dopuszczać do upijania się. Cnota trzeźwości nie wyklucza zatem umiarkowanego picia, „Wino dla ludzi jest życiem, jeśli pić je będziesz w miarę. Udręczeniem dla duszy jest wino pite w nadmiernej ilości” (Syr 31, 27-29) „Uważajcie na siebie, aby wasze serca nie było ociężałe wskutek pijaństwa” (Łk 21, 34). Pismo święte nie traktuje wina jako rzeczy złej samej w sobie, ale nawołuje do umiarkowanie i czujności. Podobnie wypowiada się św. Jan Chryzostom: „Niektórzy zobaczywszy zachowujących się nieprzyzwoicie pijaków, nie ganią ich lecz owoc dany przez Boga. Mówią: niech nie będzie wina! Powiedzmy im raczej: niech nie będzie pijaństwa! Wino bowiem jest dziełem Boga, a pijaństwo dziełem diabła. Nie wino stwarza pijaństwo, lecz niepowściągliwość” (Homilia na słowa: Wina po trosze używaj)

 

Są jednak sytuacje, w których trzeźwość oznacza całkowitą abstynencję. Tak jest w wypadku dzieci i młodzieży. W wieku rozwojowym każde sięganie po napoje, które zawiera alkohol, jest wyrządzaniem sobie krzywdy. Takie zachowanie zaburza bowiem rozwój fizyczny oraz psychospołeczny, a jednocześnie prowadzi do szybkiego uzależnienia się od alkoholu. Cnota trzeźwości w odniesieniu do dzieci i młodzieży oznacza zatem całkowitą abstynencję przynajmniej do 18 roku życia. Abstynencja jest jednak moralnym obowiązkiem także w odniesieniu do określonych osób dorosłych oraz w odniesieniu do określonych sytuacji życiowych. Po pierwsze całkowita abstynencja do końca życia obowiązuje wszystkich alkoholików. Jest to bowiem jedyny sposób aby nie nadużywali oni alkoholu. Ponadto całkowita abstynencja obowiązuje kobiety w ciąży, kierowców w czasie prowadzenia pojazdów, wszystkie grupy pracowników w ich miejscach pracy, ludzi, którzy złożyli przyrzeczenia abstynenckie, a także te osoby, dla których nawet symboliczne spożycie alkoholu byłoby szkodliwe dla zdrowia.

 

Poza wymienionymi przypadkami, abstynencja od alkoholu nie jest obowiązkową formą zachowania cnoty trzeźwości ze strony ludzi dorosłych. Jest natomiast bardzo cennym darem danego człowieka dla samego siebie i dla innych ludzi. Jest to dar szczególnie cenny i potrzebny ze strony wychowawców. Do daru abstynencji są zaproszeni wszyscy wychowawcy, a więc rodzice, księża osoby konsekrowane, nauczyciele. Niezwykle cenny i potrzebny jest także dar abstynencji ze strony bliskich krewnych osoby uzależnionej, począwszy od współmałżonka. Trzeba podkreślić, że dar abstynencji jest w pełni dojrzały, gdy płynie z miłości do ludzi, a nie z nienawiści do alkoholu. W tym kontekście można powiedzieć, że sięganie po alkohol w symbolicznych ilościach jest zwyczajną drogą chrześcijańskiej cnoty trzeźwości. Dar abstynencji ze strony dorosłych to droga prorocka. To droga świadectwa. To droga wyjątkowej troski o trzeźwość własną i bliźniego. To także droga wyjątkowo obecnie potrzebna.

 

Cnota trzeźwości w wymiarze teologicznym, to jednak coś więcej niż tylko abstynencja czy nie nadużywanie alkoholu. To nie tylko trzeźwość w sensie fizycznym, materialnym. To także trzeźwość w sensie intelektualnym i duchowym. Można bowiem nie sięgać po alkohol, a mieć zaburzony sposób myślenia i zaburzoną duchowość. Człowiek trzeźwy to zatem ktoś kto czuwa nad uczciwością rzetelnością i roztropnością swego myślenia. „Dlatego przepasawszy biodra swego umysłu bądźcie trzeźwi” (1P 1, 13). Człowiek trzeźwy to ktoś, kto czuwa nad całym swoim życiem i wnętrzem, nad szlachetnością i świętością swego serca i swego działania: „My zaś, którzy do dnia należymy, bądźmy trzeźwi, odziani w pancerz wiary i miłości oraz hełm nadziei zbawienia” (1Tes 5,6)

Dobrze zorganizowana i skuteczna troska o trzeźwość wymaga wypracowania precyzyjnej, pogłębionej koncepcji duszpasterstwa trzeźwości. Błędem najczęstszym w tej dziedzinie jest utożsamianie duszpasterstwa trzeźwości z duszpasterstwem alkoholików. Uleganie takiemu błędowi prowadzi do bardzo zawężonej koncepcji duszpasterstwa trzeźwości oraz sugeruje, że w tych środowiskach, w  których nie mamy do czynienia z ludźmi uzależnionymi, duszpasterstwo trzeźwości jest zbędne. Tymczasem duszpasterstwo alkoholików to jeden z wymiarów duszpasterstwa trzeźwości. Jest to oczywiście wymiar istotny, bo uzależnieni i ich najbliżsi przeżywają dramatyczny kryzys, a do takich ludzi i środowisk Chrystus posyła kapłanów w pierwszej kolejności.

 

Duszpasterstwo trzeźwości to troska o upowszechnianie i zachowywanie cnoty trzeźwości przez wszystkich wierzących. Jest to zatem działalność, która zalicza się do duszpasterstwa ogólnego, czyli aktualnego we wszystkich czasach i środowiskach oraz będąca obowiązkiem każdego kapłana. Natomiast duszpasterstwo alkoholików to opieka duszpasterska skierowana bezpośrednio do ludzi uzależnionych oraz do ich współcierpiących rodzin. Opieka ta wymaga specjalistycznych kompetencji, zwłaszcza z zakresu psychologii oraz terapii uzależnienia i współuzależnienia. Z tego powodu duszpasterstwo trzeźwości jest zaliczane do duszpasterstwa specjalistycznego i wymaga dodatkowej, specjalistycznej formacji duszpasterzy.

 

ks. Marek Dziewiecki

 

Podstawowe  formy  pracy  duszpasterstwa  trzeźwości
  1. Modlitwa
    1. Tydzień modlitw o trzeźwość - przeprowadzany od kilkudziesięciu lat na początku Wielkiego Postu. Materiały do przeprowadzenia tego tygodnia znajdują się w Vademecum Duszpasterstwa Trzeźwości przesłanym na parafie.
    2. Comiesięczne Msze święte lub inne nabożeństwa w intencji trzeźwości. Zachęcamy, aby w każdej parafii wprowadzić takie nabożeństwo w stałym terminie. Do nabożeństw można wykorzystać podręcznik wydany przez O. Kapucynów w Zakroczymiu
    3. Zachęta do indywidualnej modlitwy o trzeźwość
  2. Zachęta do podjęcia abstynencji jako ekspiacji za grzechy pijaństwa i jako prośby o trzeźwość
    1. na całe życie
    2. na pewien okres czasu
    3. w okresach liturgicznych post, adwent, miesiąc sierpień
  3. Deklaracja abstynencji może być wpisana do parafialnej księgi trzeźwości. Składana w sposób uroczysty lub prywatny.
  4. Formowanie u dzieci i młodzieży postaw abstynenckich podczas przygotowania do pierwszej Komunii świętej i bierzmowania oraz w ramach młodzieżowych ruchów i stowarzyszeń.
  5. Dyżury specjalistów z zakresu rozwiązywania problemów alkoholowych.w ramach poradnictwa parafialnego
  6. Tworzenie parafialnych świetlic wychowawczych dla dzieci i młodzieży. Można zwracać się do gmin z prośbą o sfinansowanie wyposażenia świetlicy oraz sfinansowanie stałego etatu psychologa lub pedagoga. Gminy mają na to fundusze w ramach ustawowego obowiązku rozwiązywanie problemów alkoholowych i wychowania w trzeźwości na swoim terenie.
  7. Tworzenie parafialnych wspólnot trzeźwościowych gromadzących animatorów pracy trzeźwościowej na parafii, współpraca z ruchami samopomocowymi.
  8. Włączanie do programu kursu przedmałżeńskiego spotkania ze specjalistą z zakresu uzależnień i rozwiązywania problemów alkoholowych lub przedstawicielami grup trzeźwościowych.
  9. Propagowanie trzeźwości jako cnoty chrześcijańskiej w kazaniach i przy sprawowaniu i przygotowaniu do sakramentów świętych. Zachęta by spotkania rodzinne związane z uroczystościami religijnymi były przeżywane bez alkoholu.
  10. Organizowania wesel bezalkoholowych - istnieją zespoły, które takie wesela mogą przeprowadzić.
  11. Przygotowanie animatorów pracy trzeźwościowej. Przygotowanie odbywa się w ramach Studium Duszpasterstwa Trzeźwości w Archidiecezji Krakowskiej
  12. W ramach istniejących wspólnot parafialnych przeprowadzanie spotkań nt. uzależnień i rozwiązywania problemów.
    W parafialnych wspólnotach wiele osób ma w rodzinie pijących.
powrót

Msze święte


Partnerzy:
Mecenas: