ARCHIWUM KURII METROPOLITALNEJ

ul. Franciszkańska 3, 31-004 Kraków

tel. +48 12 628 81 32, +48 12 628 81 33

e-mail: archiwum@diecezja.pl

 

Dyrektor Honorowy
Ks. Andrzej Sapeta

 

Dyrektor Archiwum
Ks. prof. dr hab. Jacek Urban

 

Wicedyrektor
ks. mgr Jarosław Raźny

 

Współpracownicy
s. Maria Teresa Sawicka SłNSJ
s. Karola Lidia Zaborska SłNSJ
mgr Delfina Kościółek

mgr Alicja Kędra

 

Biuro Ksiąg Metrykalnych

mgr Marta Krzemień

 

Godziny urzędowania:

Wtorek - piątek: 9.00 - 13.00

Poniedziałek - zamknięte

 

W okresie wakacyjnym
Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
będzie nieczynne w dniach
od 3.07. do 2.10.2017 r.
Zapraszamy od wtorku 3.10.2017 r.

 

BIURO METRYKALNE 


Przechowuje kopie ksiąg metrykalnych od roku 1946.

Kopie ksiąg metrykalnych są udostępniane wyłącznie Księżom Proboszczom w celach uzupełnienia.

 

Godziny urzędowania:

Poniedziałek - piątek: 9.00 - 13.00
(wejście z dziedzińca, za pomnikiem św. Jana Pawła II, po schodach)

 

KONTYNUACJA KONSERWACJI NAJCENNIEJSZYCH ARCHIWALIÓW ZE ZBIORÓW ARCHIWUM
KURII METROPOLITALNEJ w KRAKOWIE


Zadanie dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 

W 2016 roku w ramach zadania zakonserwowano 55 tomów rękopiśmiennych, składających się na najstarszy i najważniejszy zbiór archiwaliów przechowywanych w Archiwum Kurii Metropolitalnej - Akta Officialia i Episcopalia Archidiecezji Krakowskiej (1410-1797).


Akta Officialia Archidiecezji Krakowskiej (spisywane w latach 1410-1796) to rękopiśmienne akta sądowe oficjała, czyli osoby stojącej na czele sądu biskupiego. W dawnych wiekach „officialat" spełniał funkcję kancelarii biskupiej. Zajmował się w imieniu biskupa, zarówno sprawami sądowymi, jak i administracyjnymi. Pomagał biskupowi w zarządzaniu diecezją. W tych rękopiśmiennych dokumentach (zszywanych później w kolejne roczniki) zostały uwiecznione bardzo różnorodne sprawy: potwierdzenia stawienia się na rozprawę, ustanowienie pełnomocników stron procesowych, zobowiązania zwrotu pożyczki itp. Tym samym odnajdujemy w tych archiwaliach nazwiska, osoby, nazwy miejscowości, parafii, czy dekanatów, ale także opis sporów, roszczeń, zobowiązań - cały obraz emocji z czasów Rzeczpospolitej Obojga Narodów.


Akta Episcopalia Archidiecezji Krakowskiej (z lat 1466-1797) to inaczej akta czynności biskupów krakowskich. Pojawiły się w kancelarii biskupiej w połowie XV wieku i wyparły dokument. Miejsce dokumentu zajęła księga wpisów. Najpierw nazywano ją metryką, potem zaczęto używać nazwy „akta episcopalia". Powstawały w ten sposób, że najpierw notariusz prowadził brudnopis, zwany także protokołem. Po roku z brudnopisu, czyli protokołu, przepisywano jego treść do czystopisu, czyli indukty. Zanim do tego doszło kanclerz przeglądał protokół i dokonywał selekcji który materiał trafi do czystopisu. Indukty początkowo spisywano na luźnych składkach, dopiero potem łączono w księgę i oprawiano.  Na karcie tytułowej każdej z ksiąg widnieje nazwisko aktualnego biskupa, określenie zawartych w księdze spraw i daty ramowe. Sprawy spisywano w porządku chronologicznym. Były to wydarzenia istotne dla funkcjonowania całej diecezji: erekcje nowych parafii, pozwolenia na budowę, decyzje personalne, cenzura ksiąg, porządek wizytacji biskupich, informacje o przebiegu Synodu Diecezjalnego, ale także sprawy sądowe, które rozpatrywane były bezpośrednio przez biskupa a nie przez oficjała.


Spisywane przez cztery wieki (od początku XV do końca XVIII) Acta Officialia i Episcopalia Archidiecezji Krakowskiej to kompletne „brudnopisy" (protokoły), jak i „czystopisy" (indukty) poszczególnych roczników. W tym kontekście krakowskie Akta to teksty źródłowe fundamentalne dla poznania historii Rzeczpospolitej Obojga Narodów. ​

 

 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 

Konserwacja unikatowych ksiąg z Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej
na Wawelu

 

Projekt dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.


W 2016 r., w ramach dofinansowywanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zadania, konserwacji zostały poddane trzy cenne kodeksy rękopiśmienne znajdujące się w zbiorach Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej. Są to: Mszał, łac. Missale (AKKK, Ms 7), Rytuał, łac. Rituale sacramentorum (AKKK, Ms 25) i Pasjonał, łac. Passionale, Lamentationes (AKKK, Ms 59).


Wszystkie służyły do sprawowania liturgii w Katedrze Wawelskiej jeszcze w średniowieczu. Gdy zastąpiono je nowymi księgami liturgicznymi, trafiły do Archiwum Kapitulnego, gdzie są przechowywane po dzień dzisiejszy. Każdy z trzech zakonserwowanych w minionym roku rękopisów przez około 500-600 był i nadal pozostaje związany z jednym miejscem użytkowania i przechowywania
- Katedrą i Archiwum na Wawelu.


Mszał łac. Missale (AKKK, Ms 7) - rękopis spisany po łacinie, dużych rozmiarów, ma 372 karty. Pochodzi z 3 ćwierci XV w., był uzupełniany w XVI w. Powstał w kręgu Mistrza Mszału wawelskiego Ms 2. Ufundował go jeden z kanoników z przeznaczeniem dla Katedry na Wawelu. Został spisany teksturą gotycką w 2 kolumnach i ozdobiony kilkudziesięcioma barwnymi, złoconymi miniaturami oraz inicjałami. Na miniaturach znajdują się wyobrażenia Chrystusa, Marii, świętych pańskich oraz sceny z Pisma Świętego. Kodeks ma skórzaną oprawę.


Rytuał łac. Rituale sacramentorum (AKKK, Ms 25) - rękopis spisany po łacinie, niewielkich rozmiarów. Ma 55 kart. Pochodzi z XV w. Zawiera formuły błogosławieństw używanych w czasie liturgii, np. błogosławieństwo wody, obrzęd ostatniego namaszczenia, ceremonię chrztu. Na oprawie znajdowała się karta z inkunabułu (XV-wiecznego druku), która podczas konserwacji została zabezpieczona. Wykonano nową oprawę ze skóry.


Pasjonał łac. Passionale, Lamentationes (AKKK, Ms 59) - rękopis spisany po łacinie, dużych rozmiarów. Ma 67 kart. Pochodzi z XV/XVI w. Zawiera teksty z zapisem nutowym, które były śpiewane podczas Wielkiego Tygodnia. Były to pasje według 4 ewangelistów, lamentacje proroka Jeremiasza i początki lekcji ewangelii. Kodeks jest ozdobiony dwiema barwnymi miniaturami, wyobrażającymi
Ukrzyżowanego Chrystusa i proroka Jeremiasza. Na oprawie znajdowała się karta pergaminowa z zapisem nutowym (pochodząca prawdopodobnie z XV-wiecznego antyfonarza), która podczas konserwacji została zabezpieczona. Wykonano nową oprawę ze skóry.

 


Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 

 

 

 

Msze święte


Partnerzy:
Mecenas: