HISTORIA ARCHIDIECEZJI

Arcybiskup Marek Jędraszewski jest następcą kard. Stanisława Dziwisza na tronie biskupim metropolii krakowskiej jest 77 z kolei pasterzem w ponad tysiącletniej historii Archidiecezji krakowskiej.

 

Historię tej Diecezji tworzyły wybitne postaci począwszy od św. Stanisława ze Szczepanowa - biskupa i męczennika, po kardynała Karola Wojtyłę - papieża Jana Pawła II.


Powstanie diecezji krakowskiej wiąże się ze zjazdem gnieźnieńskim w roku 1000 - chociaż opinie są podzielone i nie brakuje również takich głosów historyków, którzy twierdzą, że biskupstwo krakowskie istniało już wcześniej (od lat 70. X w.), a w czasie zjazdu gnieźnieńskiego zostało jedynie podporządkowane nowo powstałej metropolii gnieźnieńskiej.

Pierwszym biskupem diecezji krakowskiej, wymienionym w najstarszym "Katalogu biskupów krakowskich" był Niemiec, Poppo.

Okres średniowiecza był czasem wybitnych osobowości w gronie pasterzy Kościoła krakowskiego. Do chwały ołtarzy podniesiono św. Stanisława ze Szczepanowa (1072-1079), którego kult do dziś pozostaje żywy. Święty ten dał przykład niezłomnej i bezkompromisowej walki o moralność wobec sprawujących władzę, aż po męczeńską śmierć.


Błogosławionym został uznany przez Stolicę Apostolską inny biskup krakowski - Wincenty Kadłubek. Uczony mąż, autor "Kroniki Polaków" pełnił rządy pasterskie w latach 1208-1218. Jako pierwszy biskup krakowski wziął udział w soborze powszechnym (laterańskim IV w 1215 roku).

Świątobliwi biskupi, tacy jak: Aron (1046-1059), Iwo Odrowąż (1218-1229), Prandota (1242-1266), Nanker (1320-1326) i Jan Grot (1326-1347) chociaż znaleźli uznanie wśród im współczesnych, to ich kult nigdy, niestety nie został oficjalnie zatwierdzony przez władze kościelne.

Rola Krakowa, jako siedziby królów, silnego centrum politycznego, kulturalnego, a nade wszystko religijnego, wiązała się z pozycją i odpowiedzialnością biskupów krakowskich, nie tylko w kwestiach wiary.
Ich wpływ na losy kraju, a nawet poniekąd Europy był znaczący. Najlepszym tego przykładem jest postać, duchownego - pierwszego polskiego kardynała - Zbigniewa Oleśnickiego (zmarłego w 1455 roku), który zdecydowanie wpłynął na polską politykę międzynarodową za panowania Jagiełły i jego syna Władysława Warneńczyka.


Pozycję biskupów krakowskich wyróżniało zakupienie w 1443 roku dla diecezji księstwa siewierskiego (utraconego w 1789 roku).

Akademia Krakowska zawdzięcza wiele biskupowi Piotrowi Wyszowi z Radoliny (1392-1412), egzekutorowi testamentu św. królowej Jadwigi, który nie tylko odnowił Akademię Krakowską ale także był wielkim orędownikiem powołania wydziału teologicznego na uczelni.

Dzieje biskupstwa krakowskiego silnie wiązały się także z historią Polski. Nieszczęścia, które uderzały w Ojczyznę, nie omijały także diecezji.


Biskup krakowski Kajetan Ignacy Sołtyk, przeciwny wpływom Rosji, został schwytany podczas obrad sejmowych w Warszawie przez Moskali, i wywieziony do Kaługi. Zesłanie przypłacił utratą zdrowia. Powrócił do diecezji, której południowa część została włączona do Austrii. Kolejne rozbiory oddały cały niemal jej obszar w ręce władzy austriackiej, która na podległych jej terenach zamykała oraz niszczyła katolickie świątynie i znosiła klasztory. Najbogatsze w Polsce przedrozbiorowej biskupstwo podupadło.

Od 1815 roku biskupstwem krakowskim rządzi Jan Paweł Woronicz, nominowany przez cesarza Rosji Aleksandra I, a namaszczony na biskupa w Warszawie. Poeta i wielki patriota.
Za jego rządów diecezja krakowska (przez lata podległa arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu) została włączona do metropolii lwowskiej (1807-1818) a później warszawskiej (1818-1880), awansując do roli metropolii dopiero w 1925 roku.

Przez 28 lat (od 1851 do 1879 roku) tron arcypasterza diecezji krakowskiej był nieobsadzony.


Dopiero 8 czerwca 1879 roku dokonano konsekracji nowego biskupa. Został nim Albin Dunajewski - konspirator, więzień twierdzy Spielberg, profesor Akademii Duchownej w Warszawie.
Jego pontyfikat zapisał się jako okres odnowy życia religijnego, przywrócenia fundacji zakonów i powstawania nowych - m.in. wspólnoty albertynów i albertynek, oraz odbudowy prestiżu diecezji.

W XX wiek diecezję wprowadził kardynał Jan Puzyna. Przez listy pasterskie pouczał on duchowieństwo i wiernych, zabiegając o ożywienie życia sakramentalnego. Dbał o materialne podstawy działalności Kościoła.
Za jego działalności Książęco-Biskupie Seminarium otrzymało nowy, duży gmach u podnóża Wawelu. On też założył Muzeum Diecezjalne i odzyskał archiopactwo tynieckie.

W 1911 roku jego następcą został książę abp Adam Stefan Sapieha, którego pontyfikat (40 lat) trwał najdłużej w całej, tysiącletniej historii diecezji krakowskiej.


W 1925 roku w ramach reorganizacji struktur diecezjalnych w Polsce Ojciec Święty Papież Pius XI utworzył metropolię krakowską.
Stojący na jej czele kardynał Sapieha przeprowadził Kościół krakowski i wiernych przez trudny okres dwóch wojen światowych.
W dowód wdzięczności Kraków uhonorował swojego pasterza nadaniem, w 1937 roku, honorowego obywatelstwa.
Kardynał Adam Książę Sapieha zmarł w 1951 roku.
Po jego śmierci przez ponad 12 lat diecezja krakowska nie miała Ordynariusza.

 

Komuniści mocno blokowali nominację nowego metropolity, stąd diecezję objął jako administrator apostolski w 1946 roku zmuszony do opuszczenia Lwowa łaciński arcybiskup tego miasta Eugeniusz Baziak. Uwięziony pod koniec 1952 roku, a po zwolnieniu w 1953  roku wydalony z Krakowa abp Baziak objął kanoniczne obowiązki po październikowej odwilży w 1957 roku i pełnił je do roku 1961.

 

W czasie kiedy arcybiskup przebywał na wygnaniu diecezją rządził jako wikariusz kapitulny bp Franciszek Jop niedopuszczony przez władze do archidiecezji wrocławskiej. Po śmierci Arcybiskupa Baziaka kanonicy wawelscy wybrali na zarządzającego w okresie wakatu diecezją, biskupa Karola Wojtyłę.


W 1964 roku papież Paweł VI powierzył biskupowi Karolowi Wojtyle kierowanie metropolią, a w 1967 roku włączył go do grona kolegium kardynalskiego.


Kardynał Karol Wojtyła w 1978 roku, został wybrany na Stolicę Piotrową i przyjął imię Jan Paweł II.

 

Jak już wielokrotnie podkreślał sam Ks. Kardynał Franciszek Macharski, jego posługa pasterska w Kościele krakowskim odbywała się nie w cieniu, ale w blasku dokonań poprzedniego Wielkiego Metropolity.
On sam był pierwszym biskupem konsekrowanym przez nowego Ojca Świętego 6 stycznia 1979. W tym samym roku otrzymał kapelusz kardynalski.


Dla krakowian był i pozostał wielkim autorytetem. Opiekunem i ostoją w dniach stanu wojennego i narodzin demokracji. Zawsze pozostawał powiernikiem przesłania kierowanego przez Ojca Świętego do rodaków. W ciągłej bliskości z papieżem, wzmacniany papieskimi pielgrzymkami do Ojczyzny, gdy Kraków był stałym miejscem odwiedzin. W czasie jego pasterzowania Kraków stał się miastem papieskim.


Po osiągnięciu wieku emerytalnego (75 lat) złożył na ręce Jana Pawła II rezygnację ze sprawowanej funkcji.


Powrót do Krakowa abp. Stanisława Dziwisza stało się zapewne zapowiedzią kontynuacji papieskiego nauczania w diecezji, z której wyszedł Jan Paweł II.



Wykorzystano informacje zawarte w książce Krzysztofa Rafała Prokopa "Poczet biskupów krakowskich", Kraków 1999

 

Msze święte


Partnerzy:
Mecenas: